Tết dương lịch, có thể bạn chưa biết

Ngày nay, phần lớn các quốc gia trên thế giới đón năm mới vào ngày 1 tháng 1 dương lịch. Tuy nhiên, không nhiều người biết rõ về lịch sử của ngày tết dương lịch. Theo các sử liệu, lịch sử của ngày tết dương lịch bắt nguồn từ hệ thống lịch của người La Mã cổ đại. Lịch La Mã được Romulus – người sáng lập thành Roma, khoảng 753 trước công nguyên – tạo ra dựa trên hệ thống âm lịch do người Hy Lạp sử dụng. Lịch này được gọi là lịch Romulus, bao gồm 10 tháng, bắt đầu từ ngày chứa điểm xuân phân, khoảng ngày 21 tháng 3 dương lịch hiện nay.

Vị vua thứ hai của La Mã là Numa Pompilius – 715 đến 673 trước công nguyên – đã cải tiến lịch Romulus thành lịch Numa gồm 12 tháng. Một năm bình thường của lịch Numa có 355 ngày, và vào năm có tháng nhuận thì có 385 ngày. Vào thời kỳ cộng hòa La Mã, khoảng năm 450 trước công nguyên, lịch Numa được sửa đổi thành lịch cộng hòa La Mã. Theo lịch này, 2 năm có tháng Mercedonius sẽ gồm 377 và 378 ngày, 2 năm còn lại có 355 ngày. Tuy đã chính xác hơn so với các lịch trước, nhưng lịch cộng hòa La Mã vẫn còn rất phức tạp, thường bị tính sai vì nhiều lý do khác nhau. Dựa trên bộ lịch này, La Mã là quốc gia đầu tiên chọn ngày mùng 1 tháng 1 làm ngày khởi đầu năm mới từ năm 153 trước công nguyên. Tuy nhiên, điều này ít được tôn trọng do tập quán văn hóa, chính trị ở các vùng khác nhau của La Mã.

Đến thời đại của hoàng đế Julius Caesar – năm 100 đến năm 44 trước công nguyên – thì hệ thống lịch này đã được cải tiến một cách căn bản thành lịch Julius, đặt nền móng cho dương lịch ngày nay. Bộ lịch mới được áp dụng khá đồng bộ trên toàn đế quốc La Mã, vẫn giữ ngày mùng 1 tháng 1 là ngày đầu năm để tưởng nhớ tới ông. Thượng nghị viện đã dùng tháng sinh nhật của ông, tháng 7 đổi tên thành tháng July, từ tên cũ là tháng Quintilis. Đến đời cháu của vua Caesar là hoàng đế Augustus cũng có một tưởng thưởng danh dự tương tự. Theo đó, tên tháng 8 được đổi từ tháng Sextilis thành tháng August vì ông có công sửa sai trong sự tính toán của năm nhuận.

Octavius Augustus
Ảnh: Octavius Augustus

Lịch Julius không có những sửa đổi quan trọng nào cho đến năm 1582, khi giáo hoàng Gregorius XIII nhậm chức, ông đã hợp nhất phương pháp tính lịch hiện đại để phân chia tháng năm. Giáo hoàng sửa đổi và xác nhận ngày của năm mới là ngày mùng 1 tháng 1, bất chấp mọi chống đối của các hiệp hội tín đồ cơ đốc giáo. Những quốc gia công giáo tiếp nhận ngày năm mới sớm nhất, sau đó đến các nước theo đạo tin lành. Nước đức chấp nhận ngày năm mới từ năm 1700. Sau đó là Anh (1752) và Thụy Điển (1753). Những nước phương Đông ảnh hưởng của nhiều tôn giáo như hindu, đạo lão, phật giáo, hồi giáo nhưng cũng lần lượt dùng lịch giống cơ đốc giáo. Nhật Bản chấp nhận ngày năm mới dương lịch vào năm 1873 và Trung Quốc vào năm 1912. Những giáo hội dòng hội chính thống giáo phương đông đón nhận ngày tết dương lịch muộn hơn, khoảng những năm 1920. Nước Nga chấp nhận ngày này trong hai lần, lần đầu tiên năm 1918 và lần thứ hai năm 1924.

Tại Việt Nam, tết dương lịch được áp dụng từ thời Pháp thuộc, khi lịch tây bắt đầu được sử dụng thay âm lịch truyền thống. Các công sở lúc đó được nghỉ những ngày này để tổ chức lễ hội đón năm mới. Ngày nay, tết dương lịch đã được Việt hóa và trở thành một ngày lễ truyền thống của toàn dân.

Chia sẻ: