Bạn đã bao giờ thắc mắc về ngày nhuận chưa? Lượng giờ thừa kia ở đâu ra mà lại có thể góp thành cả một ngày nhỉ? Và chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn được sinh vào ngày nhuận? Hãy theo tôi đến thành La Mã cổ đại đi tìm câu trả lời thôi.

Tại sao lại có ngày nhuận?

Một năm là khoảng thời gian trái đất đi hết một vòng quanh mặt trời, những phép tính chính xác nhất khẳng định hành tinh của chúng ta kết thúc hành trình ấy sau 365 ngày 5 giờ và 48 phút. Mỗi năm, 5 giờ 48 phút không được tính vào, và khi 4 năm trôi qua, những giờ và phút ấy được cộng lại thành một ngày thêm. Nhưng thỉnh thoảng những phép tính ấy cũng chưa chuẩn xác lắm, trong thời đại trị vì của Julius Caesar, lịch La Mã chỉ có 355 ngày. Cứ mỗi 2 năm, người ta sẽ cộng thêm 1 tháng nhuận gồm 22 ngày vào. Thời gian trôi đi, người La Mã nhận ra rằng lịch của họ bị chậm hơn so với sự thay đổi của mùa rất nhiều, nên họ phải chỉnh sửa cách tính này. Julius Caesar giao cho các nhà thiên văn học công việc giúp bộ lịch hiện hành chính xác hơn. Và vào năm 40 năm trước công nguyên, họ đã đưa ra một phiên bản mới hoạt động với nguyên lý tăng thêm 1 ngày sau 4 năm. Và ngày nhuận đã được bắt đầu sử dụng như vậy đấy. Năm có ngày nhuận được gọi là “Bis Sextus” hay “hai phần sáu” theo tiếng La Mã.

Octavius Augustus
Ảnh: Octavius Augustus

Đại La Mã cổ đại người ta đón mừng năm mới vào ngày mùng 1 tháng 3. Đó là lý do tại sao họ lại thêm ngày nhuận vào cuối tháng 2. Bộ lịch mới được đặt tên là Julian, theo tên của Julius Caesar. Nhưng vào thời đó, tháng 2 có 29 ngày vào những năm thường và 30 ngày trong năm nhuận. Vậy tại sao lịch hiện tại lại có ít ngày hơn? Khi cháu trai của Caesar có tên Octavius Augustus bắt đầu trị vì đế quốc La Mã. Ông muốn tháng 8 trong tiếng anh là August được đặt theo tên của ông phải dài và quan trọng như tháng 7, nghĩa là có 31 ngày. Đó là lý do tại sao, ông khiến tháng 2 mất một ngày và thêm ngày đó vào tháng 8. Và từ đó, tháng này có 31 ngày.

Nhưng bộ lịch chúng ta sử dụng ngày nay vẫn khác với bộ lịch Julian. 15 thế kỷ sau, người ta lại nhận ra rằng bộ lịch họ đang dùng cũng không chính xác lắm. Các nhà thiên văn học để ý thấy rằng, xuân phân diễn ra sớm hơn ngày 21 tháng 3 rất nhiều. Đó chính là ngày người ta dùng chênh lệch, rõ ràng là họ phải sửa lại bộ lịch Julian. Và năm 1582, giáo hoàng Gregory XIII đã thực hiện điều này bằng cách yêu cầu các nhà thiên văn học giảm số năm nhuận lại. Kể từ đó, quy luật mới đã được áp dụng.

Tất cả những năm chia hết cho 4, trừ những năm chia hết cho 100 là năm nhuận. Để chính xác hơn, những năm chia hết cho 400 cũng là năm nhuận. Đó là lý do tại sao năm 1700, 1800, 1900 không phải là năm nhuận, mà 1600 và 2000 lại được tính là một năm nhuận.

Tại sao người ta lại gọi năm nhuận là năm “nhảy” (leap year)  trong tiếng anh?

Nếu ngày mùng 1 tháng 1 là thứ hai trong một năm không nhuận, thì vào năm tiếp theo, ngày mùng 1 tháng 1 sẽ là thứ ba trong trường hợp năm đấy không phải là một năm nhuận. Nhưng trong một năm nhuận, các thứ trong tuần sẽ được đẩy lên hai ngày. Vì vậy ngày mùng 1 tháng 1 rơi vào thứ hai trong một năm không nhuận mà năm tiếp theo là năm nhuận, thì ngày mùng 1 tháng 1 sẽ rơi vào thứ tư, nhảy qua thứ ba.

Nếu bạn được sinh vào ngày nhuận, thì bạn sẽ là trường hợp duy nhất trong số 1461 ca sinh đấy. Các bạn cũng là một trong số 4,1 triệu người được sinh ra vào ngày 29 tháng 2 trên thế giới. Một người nổi tiếng được sinh ra trong ngày này, đó là chuyên gia khai vấn quốc tế Tony Robbins. Những người nổi tiếng khác cũng được sinh ra trong nhà nhuận, đó là nhà soạn nhạc người ý Joakkino Rossini, ông là người sáng tác nên tác phẩm the Barber Of Seville, ngôi sao điện ảnh người pháp Michelle Morgan, ca sĩ dòng nhạc Jazz và Swing huyền thoại người Mỹ Glenn Miller, và phi hành gia người mỹ Jack Robert Lousma.

Những sự thật thú vị về năm nhuận

Vào thế kỷ thứ 18, một nhà lý luận học nổi tiếng người Đức đã viết một bài luận có tên là “Lời an ủi cho những ca sinh kém may mắn vào ngày 29 tháng 2”. Ông đưa ra một số gợi ý về cách thức một cá nhân được sinh ra vào ngày nhuận nên ăn mừng sinh nhật trong mỗi năm. Nếu bạn đang thắc mắc thì đây là đáp án. Những người được sinh ra trước 6 giờ sáng nên tổ chức sinh nhật vào ngày 28 tháng 2. Những người sinh nhật vào buổi tối thì có thể ăn mừng vào ngày mùng 1 tháng 3. Những cá nhân được sinh ra vào khung giờ từ 6 sáng tới trưa nên tổ chức sinh nhật vào ngày 28 tháng 2 trong 2 năm đầu và vào năm thứ 3 nên làm vào ngày mùng 1 tháng 3. Những người được sinh ra vào khung giờ từ trưa đến trước 6 tối cũng có lịch trình riêng. Họ có thể tổ chức vào ngày 28 tháng 2 trong năm đầu tiên và ngày mùng 1 tháng 3 trong hai năm tiếp theo. Rất phức tạp nhưng không hề nhàm chán phải không nào.

Một vài người sinh vào ngày 29 tháng 2 thực hành một truyền thống thú vị, đó là chỉ tính những sinh nhật thực sự diễn ra vào các năm nhuận và khoe khắp nơi về số tuổi thứ hai, số tuổi này ít hơn tuổi trên thẻ căn cước đến bốn lần. Antony, một thị trấn tại Texas, tự xưng là thủ đô của năm nhuận của thế giới. Cứ mỗi 4 năm họ lại tổ chức lễ hội và nấu tiệc tối cho những người có sinh nhật vào ngày này. Tôi đang thắc mắc, liệu cái tên của thị trấn này có tình cờ trùng với Tony Robbins không?

Có rất nhiều nghi lễ và truyền thống liên quan tới các năm nhuận. Vào thế kỷ thứ 19, một truyền thống hôn nhân thú vị đã trở nên rất phổ biến. Thông thường, đàn ông sẽ là người quỳ 1 chân xuống để cầu hôn phụ nữ. Nhưng trong một năm nhuận, phụ nữ có thể cầu hồn đàn ông. Họ sẽ gửi những tấm bưu thiếp và đợi kết quả. Các nhà sử học tin rằng, thực ra truyền thống này đã xuất hiện sớm hơn nhiều.

Ở Châu Âu, phụ nữ có thể cầu hôn bạn trai vào năm nhuận
Ảnh: Ở Châu Âu, phụ nữ có thể cầu hôn bạn trai vào năm nhuận

Vào thế kỷ thứ V, mục sư người Ireland, Saint Birgitta đã than thở với Saint Patrick rằng phụ nữ phải đợi quá lâu để nhận được lời cầu hôn từ người theo đuổi của họ. Vì vậy người ta truyền miệng rằng, Saint Patrick đã đưa ra sắc luật, phụ nữ có quyền cầu hôn một lần mỗi 4 năm.

Một phiên bản khác kể rằng vào năm 1288, nữ hoàng Scotland, Margaret đã ban hành một điều luật, đó là những người đàn ông từ chối lời cầu hôn sẽ bị phạt, nhưng họ không phải trả một đống tiền, mà chỉ là một cái hôn và một chiếc váy lụa, hoặc 12 đôi găng tay mà thôi. Dù ai là người bắt đầu truyền thống này đi chăng nữa, thì nó vẫn còn tồn tại ở các quốc gia Scandinavia. Rất nhiều phụ nữ ở đây chờ đến ngày nhuận để cầu hôn bạn trai mình.

Các năm nhuận cũng được chọn để tổ chức những sự kiện thể thao chính của thế giới: các giải Olympic. Người ta chỉ tổ chức Olympic mùa hè của các năm nhuận, còn olympic mùa đông sẽ diễn ra sau đó hai năm. Các môn thể thao cộng đồng vẫn tuân theo luật truyền thống được bắt đầu với người Hy Lạp cổ đại. Họ cũng quy định rằng sự kiện này không lên được tổ chức quá nhiều, chỉ nên một lần mỗi 4 năm.

Nếu nhận được một số lương cố định mỗi năm, bạn sẽ bị mất một chút tiền trong những năm nhuận, vì bạn phải làm việc vào ngày nhuận miễn phí. Nhưng chuyện không đơn giản như thế. Tại hầu hết các quốc gia, người ta thường tính tháng 2 thành 28,25 ngày trong mọi năm, dù năm đó có nhuận hay không. Sự thật này khiến một nhà giáo đến từ Maryland bắt đầu một chiến dịch vào năm 2008, để kêu gọi mọi người không làm việc ngày 29 tháng 2. Người đàn ông này đã không thành công.

Một ngày nhuận chưa bao giờ là một ngày lễ ở bất cứ quốc gia nào. Vào năm 1930, có một bộ lịch mới được giới thiệu tại New York. Những người sáng tạo nên nó có ý tưởng chuyển nhà nhuận từ 29 tháng 2, thành 31 tháng 6 và biến ngày này thành một ngày lễ quốc tế. Hiển nhiên là họ không thành công. Nhưng đó cũng là bước nhảy của lòng tin phải không nào.

Chia sẻ: